محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
182
اكسير اعظم ( فارسى )
لعاب بهدانه حب ساخته در دهن داشتن مفيد و انار خام در آب سائيده باضافهى قدرى شكر خام نوشيدن نيز نافع ديگر زرگان چهار درم تخم حماض كشنيز خشك هر يك دو درم كتيرا صمغ عربى گوند صحنه باز و هر واحد يك درم قرص ساخته و درم بدهند . و اگر احتياج قبض باشد يك دانگ افيون افزايند ديگر صمغ عربى گل ملنانى كتيرا سفوف كرده هفت ماشه با شيرهى خرفه و شيرهى خشخاش بنوشند ديگر گيرو گلنار كندر صمغ عربى مساوى سائيده به شربت آمله آميخته بخورند ايضا گلوبرگ بانسه هر يك به قدر يك توله جوش داده صاف نموده نيم درم صمغ عربى سائيده آميخته بنوشند ديگر گل خير و يك توله شب در آب تر كرده صبح ماليده صاف نموده بنوشند ديگر برگ بانه تريك توله و چون خشك باشد نيم توله سائيده به شهد آميخته بخورند و يا شيره برگ او به قدر دو مثقال يا يك توله در پاو آثار آب برآورده با قند سفيد يا عسل بدهند كه در حبس خون از مجربات است و عرق برگ مذكور بطور گلاب كشيده نوشيدن نيز نافع ديگر خاكستر برگ انگور دو سه ماشه با شيرهى برگ محهيچى يا شيرهى تخم خرفه يا شيرهى خيارين و شربت مناسب مجرب والد مغفورست و گولر خام نيز مفيد ديگر برگ انار يك دام به آب سائيده نبات انداخته خوردن مفيد است ديگر گولر خام كوچك يك آثار پاو بالا گرفته نيمكوفته در دو نيم آثار آب بجوشانند و چون ششم حصه آب باقى ماند از پارچه گذرانيده در قند سفيد نيم آثار به قوام لعوق آرند و از يك توله تا دو نيم توله بليسند . و اگر ريشهى انجبار گرد آسيا سريشم ماهى قشار كندر رب السوس حب الآس نشاسته صمغ عربى كتيرا طباشير سفيد بسد محرق اقاقيا دمالاخوين هر واحد يك درم باريك سوده بياميزند نافع تر باشد ديگر گوبهى به آب سائيده به قدر يك دام بخورند نفث الدم و فى الدم را نافع است و تخم خطمى و مائين خرد كوفته بيخته به آب سرد خوردن نيز نافع نفث الدم است و از اغذيه مفيد نفث الدم ترئى و كدو و ساگ پالك و خرفه و ساگ سرخ و عدس مقشرست . علاج نفث الدم از جرم ريه اول به علاج كلى از فصد و اماله ماده و تعديل مزاج به طريقى كه مذكور شد مشغول شوند . و اگر طبع قبض باشد مبهل رنم يا حقنه لين تليين نمايند و اين مسهل نرم است بنفشه ده درم آلوسياه عناب هر يك سى دانه سپستان هفتاد دانه همه را بپزند و مغز خيارشنبر پانزده درم و چهل درم شيرخشت حل كرده صاف نموده بدهند و حقنه از چقندر سبوس گندم بنشه برگ خطمى كشك جو جوشانيده صاف نموده چهار درم بورهى سوده پانزده درم شكر سرخ حل كرده به عمل آرند و هر صبح كشكاب دهند و با سرطان پخته . و اگر تپ سخت گرم باشد كشكاب در ماء القرع و عرق عنب الثعلب بپزند و غذا قليهى كدو و اسفاناخ و طوخيا و كشك جو دهند به مغز بادام و روغن بادام و بعد زوال تپ ادويهى جالس خون مثل آب بارتنگ تنها يا به كل مختوم و يا آب برگ خرفه به كهربا و گل ارمنى شروع كنند و آب عصى الراعى بهترين ادويهى اين است و شادنج عدسى مغسول به دستور زيرا كه هم منع خون و هم به تخفيف جراحت كند از يك نيم درم تا دو درم با يكى از آبهاى مذكور بدهند و در آب نوشيدنى صمغ عربى و طباشير و گل ارمنى و شادنج تر كرده صاف نموده بنوشند و از برگ بارتنگ و برگ خطمى و آرد جو مخلوط به گلاب بر سينه ضماد كنند و موم مصفى به روغن گل گداخته به آب عصى الراعى آميخته بر صدر طلا كنند و هر دو نسخه سفوف كه در قول حكيم شريف خان مسطور شد در اين به آب نافع است و كتيرا صمغ عربى نشاسته كهربا گل ارمنى هر واحد يك ماشه سوده به شربت خشخاش دو توله سرشته خورده بالايش لعاب بهدانه شيرهى تخم خرفه در آب برآورده شربت انجبار دو توله داخل كرده نوشيدن نيز معمول استاد مرحوم است . و اين سفوف تأليف حكيم اكمل خان نيز معمول است ريشهى انجبار ولايتى دمالاخوين صمغ عربى كهربا اقاقيا مرواريد صندلين بسد سرطان سوخته تخم كاهو نشاسته هر واحد يك درم خرفهى مقشر دو مثقال تخم خشخاش دو درم كتيرا رب السوس گل ارمنى واحد يك مثقال گل داغستانى نيم مثقال گل نيلوفر سه درم زهر مهرهى سائيده سه ماشه كافور قيصورى از يك ماشه تا نيم درم كوفته بيخته سفوف سازند و شش ماشه تا يك توله با تبريد مناسب بخورند . و اگر سبب برآمدن خون از ريه نزلهى حاد باشد رعايت قانون مذكور از فصد و حقنه و جذب مواد بستن اطراف دولك او به روغن گرم بايد كرد و در ماء الشعير فواكه قابض مثل حب الآس ن و به و امرود و زعرور بپزند و قرص كهربا به رب به بدهند . و بالجمله تدبير تعديل حدت نزله و حبس او نمايند چنانچه در بحث نزله گذشت و درين قسم لعابات زياده مىدهند . و ايضا شكر تيغال است گلوگل خطمى صمغ عربى كتيرا هر يك ماشه كوفته بيخته بخورند پالايش سپستان بست دانه بهدانه سه ماشه گل بنفشه چهار ماشه جوشانيده صاف كرده شيرهى تخم كاهو شش ماشه در عرق بارتنگ